Na Seif Shaggy Gracien Hasingizwimana/Kigali, Rwanda,
Bigogwe: Wafanyakazi wa Tume ya Kitaifa ya Haki za Binadamu (NCHR) wametoa heshima zao kwa Watutsi waliozikwa katika Kumbukumbu ya Jenoside dhidi ya Watutsi ya Bigogwe katika Wilaya ya Rubavu, wakionyesha kuwa kuendelea kukumbuka Jenoside na kutetea haki za binadamu ni moja ya majukumu yao ya kila siku.
Huu ni mkutano uliofanyika mnamo tarehe 29 Mei 2026 katika Sekta ya Kanzenze, ambapo viongozi na wafanyakazi wa NCHR walifafanuliwa jinsi Watutsi waliokuwa wakiishi katika zilizokuwa Komini za Mutura na Rwerere walianza kuuawa na wanajeshi wa Serikali ya Juvenal Habyarimana kabla ya mwaka 1994, wakituhumiwa kuwa washirika wa Inkotanyi.
Mwenyekiti wa Tume ya Kitaifa ya Haki za Binadamu, Providence Umurungi, alisema kuwa NCHR itaendelea kuungana na Wanyarwanda katika kuwakumbuka wahusika waliopoteza maisha katika Jenoside dhidi ya Watutsi pamoja na kuhakikisha kuwa historia hiyo haijirudii tena.
Alisema”Kila mwaka, Tume huungana na Wanyarwanda kuwakumbuka watu wasio na hatia walionyimwa haki isiyoweza kukiukwa ya kuishi, na inaendelea kutetea haki za Wanyarwanda ili Jenoside isitokee tena, ikiwa na utaratibu maalum wa kutembelea kumbukumbu zilizohifadhi miili ya wahusika wa Jenoside dhidi ya Watutsi.”
Aliendelea kuonyesha kuwa kutembelea Kumbukumbu ya Bigogwe kumemsaidia kila mmoja kukumbuka historia mbaya ambayo nchi ilipitia ili kujifunza kutoka kwayo na kuwafundisha vijana ambao hawakuwepo wakati huo.
Katika mazungumzo yaliyotolewa wakati wa hafla hiyo, Mwenyekiti wa IBUKA katika Wilaya ya Rubavu, Gerard Mbarushimana, aliwakumbusha washiriki kuwa kilichochochea ukali wa Jenoside dhidi ya Watutsi katika eneo hili ni kambi ya kijeshi ya Bigogwe.
Alisema: “Tangu mwaka 1990 vita vya kukomboa Nchi vilipoanza, wanajeshi hao waliojiita Inzirabwoba waliokuwa katika kambi ya makomando ya Bigogwe, waliendelea kuvamia Watutsi na kuwaua, wengine wakawalemaza; sisi tunajua kuwa jeshi la Nchi hutoa usalama kwa wananchi wote, wale wa wakati huo walikuwa tofauti sana na hawa tulio nao leo wa RDF waliotuokoa.”
Mbarushimana aliendelea kueleza kuwa usiku wa tarehe 5 Februari 1991, katika Kambi ya Kijeshi ya Bigogwe, wanajeshi wa jeshi lililoshindwa walifyatua risasi usiku kucha kisha wakadanganya wananchi kuwa ni Jeshi la Inkotanyi lililowashambulia, jambo lililofanya siku iliyofuata Watutsi wengi wakamatwe na wengine kuuawa.
Aliendelea kusema kuwa Jenoside dhidi ya Watutsi ilitekelezwa kwa ukali mkubwa huko Bigogwe kwa sababu eneo hilo lilitoka viongozi wengi waliohusika kwa kiasi kikubwa katika maandalizi na utekelezaji wake ambao walikuwa wamejumuika katika kundi la Akazu.
Washiriki wa hafla hiyo walifafanuliwa pia jinsi Luteni Kanali Anatole Nsengiyumva, aliyekuwa akiongoza Jeshi katika Mkoa wa Gisenyi, na Luteni Kanali Alphonse Nzungize, aliyekuwa Mkuu wa Kambi ya Kijeshi ya Bigogwe, walivyoshiriki katika kuwapa mafunzo Interahamwe ya kuua Watutsi pamoja na kuwapa silaha nyingi zikiwemo bunduki.
Wakati NCHR ikiendelea na shughuli za kukuza na kulinda haki za binadamu, viongozi wake walionyesha kuwa kukumbuka Jenoside dhidi ya Watutsi na kuelewa historia yake kunaendelea kuwa moja ya njia za kujenga nchi isiyotoa nafasi kwa ubaguzi na ukiukwaji wa haki za binadamu.
Kumbukumbu ya Jenoside ya Bigogwe inapatikana katika Wilaya ya Rubavu, ikiwa imehifadhi miili 9,041 ya Watutsi waliouawa katika Jenoside dhidi ya Watutsi mnamo mwaka 1994 waliokuwa wakiishi katika zilizokuwa Komini za Mutura na Rwerere.
